Artscape Logo Edited.bmp  Αρχική Σελίδα / Home Page                       Πρόγραμμα εκδηλώσεων                 Προηγούμενες Εκδηλώσεις             Επικοινωνία / Contact us

 
 

 

 

 

 


 Χωρογραφίες, σημεία φυγής    

18.09.14 – 05.10.14

Συμμετέχουν: Ανθή Δαουτάκη, Δίκτυο Νομαδικής Αρχιτεκτονικής - Ελένη Τζιρτζιλάκη, Ηρακλής Κοπίτας, Έλλη Κουτσουκέλη, Ανδρέας Λυμπεράτος, Άγγελος Μπούσμπουρας, Πάνος Παπαδόπουλος, Κατερίνα Παπαζήση, Μαίρη Ρουσιώτη, Ήρα Σπαγαδώρου

«Ο χώρος της ζωής μας δεν είναι ούτε συνεχόμενος, ούτε απεριόριστος, ούτε ομοιογενής, ούτε ισότροπος. Είμαστε άραγε σε θέση να  γνωρίζουμε με ακρίβεια τα σημεία όπου ο χώρος διαλύεται, αποσυνδέεται κι ανασυντάσσεται; […] Το πρόβλημα δε συνίσταται τόσο στο να επινοήσουμε το χώρο  πόσο μάλλον δε στο να τον εφεύρουμε εκ νέου αλλά στο να τον διερευνήσουμε ή ακόμη πιο απλά να τον διαβάσουμεGeorges Perec, Espèces despaces, 1974

Η έκθεση «Χωρογραφίες, σημεία φυγής» θέτει ως αφετηρία την υποκειμενική διάσταση του χώρου και το ρόλο των στοιχείων της κίνησης, της περιπλάνησης, της σύγκρουσης  στο έργο δέκα σύγχρονων Ελλήνων εικαστικών.

Ο Edward Casey γράφει ότι η ζωή είναι τόσο ολοκληρωτικά «τοπικά-διαποτισμένη», που η ιδέα του μη-τόπου ή του άτοπου χώρου είναι ικανή να προκαλέσει τη βαθύτερη αγωνία (Casey, Ε. 1993). Ξεκινώντας από αυτή την αγωνία ή αλλιώς το φόβο του κενού χώρου και  συνδέοντάς τον με τον φόβο τoυ ανοίκειου της ετερότητας, που καταστέλλεται ως μιαρό, επίφοβο και επικίνδυνο σώμα (Κουκουτσάκη, A. 1999),  η παρούσα έκθεση επιχειρεί να προσεγγίσει «σημεία φυγής», μέσα από τα οποία η υφή, τα επίπεδα, οι φαντασιώσεις και οι υπερβάσεις του χώρου αποκτούν μια νέα «ορατότητα» (Lefebvre, H. 1991).

Η τοποθεσία του χώρου τέχνης Artscape Athens, φορτισμένη από συνεχόμενους μετασχηματισμούς, κοινωνικές δυναμικές, καθημερινότητες συνύπαρξης και σύγκρουσης, αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη συλλογιστική πορεία της έκθεσης.   Σ’ ένα διαμέρισμα της δεκαετίας του ‘30, λίγο πιο κάτω από την πλατεία Αμερικής,  οι ετερότητες, οι αντιφάσεις, το τυχαίο και οι χρονικές ασυνέχειες, στοιχεία της χωρικής εμπειρίας, που συνήθως αποσιωπούνται στο πλαίσιο κυρίαρχων αναπαραστάσεων, έρχονται στο προσκήνιο μέσα από ένα διάλογο εικαστικών πρακτικών και παρεμβάσεων.

Ο τίτλος της έκθεσης αναφέρεται στην έννοια «γραμμές φυγής» που διατυπώθηκε από τους Gilles Deleuze και Felix Guattari επιτάσσοντας την ανάγκη ανεύρεσης νέων ρευστών οριζόντιων σχημάτων δημιουργίας, που σε αντίθεση με την κάθετη δομή του δέντρου γνώσης -ρίζα, κορμός, διακλαδώσεις- θα χαρτογραφούσαν πολλαπλές, τυχαίες,  αναπάντεχες συναντήσεις (Deleuze, G.& Guattari, F.1980).

Αναζητώντας τέτοια σημεία φυγής, τα παραδοσιακά δίπολα της ερμηνείας του χώρου όπως: «εντός-εκτός», «κίνηση-στασιμότητα», «κενό-πλήρες»,  «αυτόχθονες-νομάδες», «καταστροφή-δημιουργία», «καθαρό-μιασματικό», διαβάζονται ξανά για να αμφισβητηθούν, ενώ το ενδιαφέρον των καλλιτεχνών στρέφεται στο ενδιάμεσο, στις σχέσεις, τις ασυμμετρίες και τις συγχύσεις.

Η Ανθή Δαουτάκη στο έργο της “Σκοτεινός Θάλαμος”, συγκεντρώνοντας υλικό από φωτογραφείο της οδού Μενάνδρου, όπου μετανάστες φωτογραφίζονται για να επικοινωνήσουν ένα εξιδανικευμένο παρόν στους συγγενείς τους, μελετά το δίπολο φαντασιακό-πραγματικό, τη διάψευση των προσδοκιών και τη δημιουργία της εικόνας της ευτυχίας. Με αυτόν τον τρόπο, εξετάζει απόπειρες προσομοίωσης της υποτιθέμενης ευδαιμονίας του καταναλωτισμού, που αναπαράγονται στον χώρο των σύγχρονων μητροπόλεων.

Η Ήρα Σπαγαδώρου ξεδιπλώνει τις χρονικές συνέχειες και ασυνέχειες του αστικού περιβάλλοντος, εστιάζοντας σε λεπτομέρειες, τις οποίες αποτυπώνει χειρωνακτικά. Στα έργα από τη σειρά «10434» η καλλιτέχνης βερνικώνει και μελανώνει μέρη των πεζοδρομίων της οδού Φυλής, τα οποία στη συνέχεια τυπώνει σε γιαπωνέζικο χαρτί, πιέζοντας με το ίδιο της το σώμα. Με την ίδια μέθοδο δουλεύει στην Πλατεία Συντάγματος καταγράφοντας ίχνη εξεγέρσεων. Η παραδοσιακή τεχνική της χαρακτικής μετατοπίζεται στο δημόσιο χώρο με μήτρα πια τα δομικά στοιχεία του.

Ο Ηρακλής Κοπίτας στρέφει το ενδιαφέρον του στα χαράγματα της πόλης, στα προσωπικά ίχνη που αφήνουν οι περαστικοί, δημιουργώντας εκ των υστέρων σημεία αναφοράς. Ο καλλιτέχνης, αποτυπώνει, συλλέγει και ταξινομεί τα χαράγματα αυτά  προσεγγίζοντας τη σχέση του χώρου με τη μνήμη, τη διεκδίκηση του δημόσιου χώρου και τις πολλαπλές μνήμες οι οποίες συναντώνται σε μία επιφάνεια.

Η Μαίρη Ρουσιώτη επεμβαίνει στον καμβά, αποδίδοντας την υφή της αστικής γραφής, όπως αυτή συναντάται στα γκράφιτι, τα ταγκς, τα συνθήματα των τοίχων της πόλης. Χρησιμοποιώντας αερογράφο και αραιωμένα χρώματα και υιοθετώντας την τεχνική του κολάζ-ντεκολάζ δημιουργεί έργα στα οποία η πολυφωνία και το εφήμερο της αστικής εμπειρίας αναδύονται με φόντο ένα αισθητικό παιχνίδι με την αφαίρεση.

Τα έργα του Πάνου Παπαδόπουλου φέρνουν στο προσκήνιο το ζήτημα της μαζικής κουλτούρας και τη δυναμική του ρυθμού των συνεχόμενων επανεγγραφών στο χώρο. Με τη χρήση μαρκαδόρων και λαδιών, η γραφή στο έργο του Παπαδόπουλου λειτουργεί ως μέσο παρέμβασης και αποδόμησης, αλλά και δημιουργίας αναπάντεχων εικαστικών συνθέσεων. Διευρύνοντας τα όρια της γραφής με κινήσεις αυτόματες, οι αντιφάσεις και οι πολυπλοκότητες του αστικού πεδίου μεταφέρονται στον καμβά.

Οι αφαιρετικές συνθέσεις που η Έλλη Κουτσουκέλη σχεδιάζει με σινική μελάνη παραπέμπουν σε μια διαφορετική αντίληψη του χώρου. Η Κουτσουκέλη χρησιμοποιεί μια εναλλακτική τεχνική εικαστικής τοπογραφίας. Με την κάθετη στάση που υιοθετεί σχεδιάζοντας και την ασταμάτητη ροή της κίνησης της, η ζωγράφος αναπτύσσει μια «αυτόματη γραφή» που φέρνει στο φως υφές, λεπτομέρειες, κενά και πλήρη, συγκρούσεις και παύσεις.

Στο έργο του Άγγελου Μπούσμπουρα motion2sound με τη χρήση νέων μέσων η σωματική κίνηση μεταφράζεται σε ήχο. Η παραμικρή αλληλουχία κινήσεων αντανακλάται στο χώρο ακουστικά, διαμορφώνοντας ένα εναλλασσόμενο, τρισδιάστατο, ηχητικό τοπίο. Η ρευστότητα των αισθήσεων που προκύπτει, συνιστά ένα νέο είδος διαδραστικότητας, που αναδεικνύει τις πολυπλοκότητες, τις διαφορετικότητες και το γίγνεσθαι της σωματικής κίνησης.

Η Κατερίνα Παπαζήση, μελετά τη σύνδεση ανάμεσα στη μορφή του σώματος και την υφή του αστικού περιβάλλοντος. Στρέφει το ενδιαφέρον της στα σημεία συνάντησης του έμβιου με το υλικό, στον ενδιάμεσο χώρο που διαμορφώνεται από τις αρχιτεκτονικές ρωγμές, τις σωματικές πληγές.

Ο Ανδρέας Λυμπεράτος, χρησιμοποιεί τις αρχιτεκτονικές δομές αντιστρέφοντας τους όρους χρήσης τους, σωματοποιώντας και παίζοντας με την κλίμακα τους.  Τις μετατρέπει από σταθερά χωροταξικά δεδομένα σε μέσα μιας προσωπικής περιπλάνησης, εργαλεία φυγής για την εκ νέου εγγραφή του χώρου.

Το Δίκτυο Νομαδικής Αρχιτεκτονικής αποτελεί μια διευρυνόμενη κοινότητα αρχιτεκτόνων, εικαστικών και θεωρητικών. Οι δράσεις της Νομαδικής Αρχιτεκτονικής διασχίζουν το δημόσιο χώρο και τα αστικά κενά και συνδέουν το σώμα με το έδαφος της πόλης. Διερευνούν τις συνάφειες ανάμεσα στην Αρχιτεκτονική και την Τέχνη χρησιμοποιώντας θεωρητικά εργαλεία από την Φιλοσοφία, την Κοινωνική Ανθρωπολογία και τις μελέτες γύρω από το χώρο και την πόλη. Στο πλαίσιο της έκθεσης, η Ελένη Τζιρτζιλάκη προβάλλει αρχειακό υλικό και σε συνεργασία με την επιμελητική ομάδα, χάρτες από μια επιτόπια έρευνα στην Πλατεία Αμερικής που ξετυλίγουν αφηγήσεις κατοίκων, ζητήματα χωρικών ορίων, μετασχηματισμών , συμβίωσης και σύγκρουσης.

Το Σάββατο 20 και την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου, το Δίκτυο Νομαδικής Αρχιτεκτονικής θα πραγματοποιήσει στο χώρο του Artscape τις δράσεις  «Ταξιδεύοντας - Κατοικώντας στην πλατεία Αμερικής». Στόχος των συλλογικών δράσεων είναι να διερευνηθεί η πρακτική της χαρτογράφησης, όχι ως μέθοδος καταγραφής και ελέγχου, αλλά ως μέσο έκφρασης και διαλόγου μεταξύ των διαφορετικών κοινοτήτων που ζουν στην Πλατεία Αμερικής.

 

Επιμέλεια Έκθεσης: Πάνος Γιαννικόπουλος, Αγλαΐα Κομνηνού, Χριστίνα Πετκοπούλου

Ευχαριστούμε θερμά τους: Χριστίνα Κωβαίου, Μαρία-Ιωάννα Λουΐζου, Γιάννη Βώβο,  Νίκο Μαϊνάρη, Νίκο Μύρτου, Γιάννη Λάμπρου, Μυρσίνη Πασπάτη, Δανάη Μπαλαμπάνη, Δήμητρα Τσιαούσκογλου, Δήμητρα Χαραλαμπίδου, Νότα Κουλουριώτου, το Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης και τον Christian Jacob.

Επίσης ευχαριστούμε: τους κατοίκους που μας παραχώρησαν συνεντεύξεις, τη ΒΑΒΕΛ, την κοινότητα Κυψέλη 2012, την Ένωση Πολιτών Πλατείας Καλλιγά, το 18 Άνω Επανένταξη και το ΚΕΘΕΑ Διάβαση.

 

Artscape Athens | Μοσχονησίων 5 112 52 Πλ. Αμερικής | info@artscapeathens.gr | 21 1182 9117

Χορηγός & Υποστηρικτής: Μεθυμναίος Οίνος

krasi.jpg